พระเพื่อน พระแพงพรั่นกระดาก
พระลอ พระเพื่อน พระแพง พบพักตร์
โฉมงามสามแผ่นแพ้

     พระเพื่อน พระแพงกระดากอายด้วยมิเคยสู่ชาย ให้นางรื่นนางโรยสอน.. ก็แลเรื่องเช่นนี้ที่ไหนจะสอนกันได้ ต่อเวลามาถึง ทีจะเปนย่อมเปนเอง... " น่อยหนึ่งพระจักได้      เล่ห์นั้นเปนเอง "
ตอนนี้ได้แยกสีคำขานไว้ให้เห็นโดยเด่นชัด
     ชมโฉมพิลาศล้ำของสามองค์ ผ่านถ้อยพระพี่เลี้ยง
     พี่เลี้ยงเชิญสามราชสู่ไสยา แล้วสู้ทนข่มไฟราคะตน เสงี่ยมเฝ้าแต่ภายนอก..
" รัญจวนสมรหมื่นกลั้น     เพราะเพื่อภักดีหมั้น     จึ่งกลั้นใจคง "

โคลง ๒
    o มินานสองพี่เลี้ยง ไหว้บาทบงกชเกลี้ยง
เชิญอ่อนท้าวเสด็จใน ฯ  
    o สองอ่อนใจแจ่มฟ้า ฟังพี่เลี้ยงเชิญช้า
ซ่อนช้าอายใจ ฯ  

โคลง ๔
    o พี่เอยแต่น้อยเกิด ตนมา
ยังไป่เคยเดียงสา สักน้อย
จักไปดั่งฤๅนา วานช่วย ริรา
อายเร่งอายค้อยค้อย หนึ่งไส้เผือกลัว ฯ
    o ณหัวเจ้าข้าใช่ เด็กเลย
แม้บ่เคยจำเคย จึ่งได้
พระทองแก่เรียมเอย อย่าเหนี่ยว ราแม่
ฤๅบ่เอนดูไท้ ธิราชแล้ณหัว พี่เอย ฯ
    o พระลอแฝงม่านเข้า มาฟัง
ฟังอำเภอสองยัง หนุ่มแท้
พระเสด็จนั่งแนบหลัง สองอยู่ ไส้นา
สองไป่รู้ยังแก้ พี่เลี้ยงไปมา ฯ
    o พี่เอยรักท้าวยิ่ง หัวใจ นาพี่
เจ็บบ่เคยฉันใด ดั่งนี้
เผือคิดเร่งเดียงใน ใจยาก จริงนา
วานพี่ทั้งสองชี้ เล่ห์ให้เผือเห็น ฯ
    o สองฟังสองค่อยยิ้ม ผินสรวล
ใครห่อนสอนพระอวร อ่อนได้
วันสองแรกรักครวญ ถึงราช นั้นนา
ใครสั่งสอนสองให้ ละห้อยโหยหา ฯ
    o มิสอนก็อย่าร้า มาหยัน อีกรา
มิเอนดูอกกัน ดั่งนี้
เห็นเดือนตวันวัน คืนก่อน เผือนา
ถามว่าบรู้ผี้ ว่ารู้ฤๅถาม ฯ
    o พระเอยจะบอกได้ ฉันใด
พระจักเคียงถนัดใน ที่ไท้
มินานอย่าอาไลย เลยราช
น่อยหนึ่งพระจักได้ เล่ห์นั้นเปนเอง ฯ
    o พระลออดบได้ ขิกหัว
สองนาฎตกใจกลัว สดุ้ง
พระพักตรดุจดวงบัว บานร่อ กันนา
เผยม่านแพรพรรณวุ้ง ออกให้เห็นองค์ ฯ
    o สองเห็นโฉมเจ้าแผ่น ภูวดล
งามเงื่อนทินกรกล แว่นฟ้า
ลืมอายอ่อนลืมตน ตาต่อ พระนา
พิศบ่พรับโอ้อ้า เทพไส้ยาไฉน ฯ
    o ดำรงใจได้อ่อน อายซบ อยู่นา
สองบังคัลเคารพ กราบไหว้
โฉมสองชื่นตาสบ ใจราช แลนา
พิศพี่พิศน้องไท้ ท่านท้าวลืมตน ฯ
    o บัวทองเด็ดแต่น้ำ เอามา แลนา
แลว่าดวงดารา หยาดฟ้า
ฤๅจันทรจากเวหา หาพี่ พระเอย
เรียมเร่งคิดหน้าหน้า หนุ่มหน้าติดใจ ฯ
    o สองนาฎพิศราชรื้อ วางตา
จอมราชพิศพักตรา อ่อนไท้
บวางเนตรเลยนา บานร่อ สองรา
สองนาฎไหว้แล้วไหว้ เล่าไหว้บทมาลย์ ฯ
    o นางโรยนางรื่นไหว้ พิศภู เบศร์เฮย
พิศอ่อนสองศรีตรู เตรียบเฝ้า
แลนางก็ลืมดู จอมราช
แลราชลืมดูเจ้า พี่น้องทั้งสอง ฯ
    o พิศไท้ไท้ว่าไท้ ทินกร
พิศอ่อนคือศศิธร แจ่มฟ้า
พิศดูอิ่มอกอร ใดดั่ง นี้นา
เดือนยแย้มแย้มหน้า ออกรื้อฉันใด ฯ
    o เพื่อนโรยวานช่วยตั้ง ตาดู หนึ่งรา
เราว่าพระเราตรู ยิ่งผู้
โฉมพระพี่มาชู งามเร่ง งามนา
ทุกเทพอันรอบรู้ แต่งท้าวทั้งสาม ฯ
    o พิศดูสิไป่ได้ วางตา
สามแผ่นภพฤๅหา ดุจได้
บุญเราบ่านี้นา นางรื่น กูเอย
เราจึงเห็นสามไท้ ธิราชผู้มีบุญ ฯ
    o สองนายเจ้าน้องอยู่ ไหนมา ดูรา
มาช่วยพิศพักตรา อยู่เกล้า
สุดใจบ่านี้นา เฉลิมโลกย์ แลเฮย
สามบพิตรพระเจ้า พี่น้องงามสม ฯ

ร่าย
    o สองนางชมบมิวาย ส่วนสองนายผู้เชี่ยวชาญ ค่อยก้มกรานเข้าไป นั่งแต่ไกลกราบบาท ไท้ธิราชสามกษัตริย์ ชรดัดนิ้วประนม บังคมเคารพราช ชมโฉมนาฎทั้งสาม งามติดตาติดใจ ในแผ่นดินใต้ฟ้า เห็นแต่พระเจ้าหล้า พี่น้องทั้งสาม บารนี ฯ

โคลง ๔
    o งามยงงามยิ่งแม้ แมนมา แต่งฤๅ
โฉมระทวยทอตา แหล่งหล้า
สมนักบ่านี้นา สรบ่า นี้นา
สดกว่าสดโอ่อ้า อ่าโอ้เอาใจ ฯ
    o พี่เลี้ยงทั้งสี่ไหว้ สามกษัตริย์
เชิญบาทบงกชรัตน์ อยู่เกล้า
เสด็จยังผธมสวัสดิ์ ไสยาสน์ พระเอย
เยียวเหนื่อยพระองค์เจ้า พี่น้องทั้งสาม ฯ
    o พระลอลีลาศฟ้า ดินไหว
สองนาฎโดยเสด็จไตร แผ่นพื้น
สามกษัตริย์ทอดกรไกว เงยง่า งามนา
โฉมดุจเดือนดาวขึ้น ส่องฟ้าดินบน ฯ
    o นางโรยนางรื่นร้าง บทรัช
เช็ดบาททั้งสามกษัตริย์ ใส่เกล้า
เชิญเสด็จภิรมย์สวัสดิ์ ไสเยศ
สองอ่อนอเคื้อเฝ้า อยู่เพี้ยงสาวสวรรค์ ฯ
    o พี่เลี้ยงปิดม่านแล้ว รับขวัญ ท่านนา
ขวัญอ่อนอย่าไกลกัน กับไท้
ขวัญสองแม่คือวัลย์ เวียนรอบ พระนา
ขวัญราชคงคือไม้ มาศเกี้ยววัลย์กรอง ฯ
    o สองนางลาราชไหว้ บทมาลย์
ถึงนอกสองหับทวาร ท่านไว้
หับแล้วบ่ทันนาน ยังพี่ นายนา
นั่งแต่ไกลกามไหม้ สวาทเพี้ยงไฟฟอน ฯ

โคลง ๒
    o รัญจวนสมรหมื่นกลั้น เพราะเพื่อภักดีหมั้น
จึ่งกลั้นใจคง ฯ  
    o รู้อายองค์ยากแท้ ผิบ่รู้อายแล้
ง่ายพ้นประมาณ ฯ  
    o เรือนสำราญอยู่เหล้น เร่งว่าร้ายแรงเต้น
โลดร้ายฤๅอาย ฯ  
    o ทั้งหลายชี้กำด้น ทำบรู้รุกร้น
ฝ่ายร้ายฤๅแคลง ฯ  

โคลง ๔
    o แรงรักแรงราคร้อน รนสมร
ยงยิ่งเปลวไฟฟอน หมื่นไหม้
มนเทียรปิ่นภูธร เปนที่ ยำนา
ขืนข่มใจไว้ได้ เพื่อตั้งภักดี ฯ
    o เรานี้เราเผ่าผู้ ภักดี
ผิดเท่าธุลีกลัว เกลียดใกล้
ผิผิดกึ่งเกศี แหนงว่า ตายนา
ดีกว่าเปนคนให้ ท่านชี้หลังตน ฯ

 

บทอัศจรรย์
ครรลองกาม สามเสพสามสมพาส

              o ดุจสารเมามันบ้า งาไล่แทงงวงคว้า
         อยู่เคล้าคลุกเอา ฯ  



โคลง ๒
    o สี่คนคิดชอบถ้อย สอนสั่งกันค้อยค้อย
สว่างร้อนไฟกาม ฯ  
    o ส่วนสามกษัตริย์แก่นท้าว กรโอบองค์โน้มน้าว
แนบเนื้อเรียงรมย์ ฯ  
    o เชยชมชู้ปากป้อน แสนอมฤตรสข้อน
สวาทเคล้าคลึงสมร ฯ  
    o กรูเกี้ยวกรกอดเกื้อ เนื้อแนบเนื้อโอ่เนื้อ
อ่อนเนื้อเอาใจ ฯ  
    o พักตราใสใหม่หม้า หน้าแนบหน้าโอ่หน้า
หนุ่มหน้าสรสม ฯ  
    o นมแนบนมนิ่มน้อง ท้องแนบท้องโอ่ท้อง
อ่อนท้องทรวงสมร ฯ  
    o สมเสน่หอรใหม่หมั้ว กลั้วรสกลั้วกลิ่นกลั้ว
เกลสกลั้วสงสาร ฯ  
    o บุษบาบานคลี่คล้อย สร้อยแลสร้อยซ้อนสร้อย
เสียดสร้อยสระศรี ฯ  
    o ภุมรีคลึงคู่เคล้า กลางกมลยรรเย้า
ยั่วร้องขานกัน ฯ  
    o สรงสระสวรรค์ไป่เพี้ยง สระพระนุชเนื้อเกลี้ยง
อาบโอ้เอาใจ ฯ  
    o แสนสนุกในสระน้อง ปลาชื่นชมเต้นต้อง
ดอกไม้บัวบาน ฯ  
    o ตระการฝั่งสระแก้ว หมดเผ้าผงผ่องแผ้ว
โคกฟ้าฤๅปูน ฯ  
    o บุญมีมาจึงได้ ชมเต้าทองน้องไท้
พี่เอ้ยวานชม หนึ่งรา ฯ
    o พระเพื่อนสมสมรแล้ว ลอราชเชยชมแก้ว
แก่นไท้แพงทอง เล่านา ฯ
    o ละบองบรรพหลากเหล้น บเหนื่อยบได้เว้น
เหิ่มชู้สมสมร ฯ  
    o ดุจอัสดรหื่นห้า แรงเร่งเริงฤทธิ์กล้า
เร่งเร้งฤๅเยาว์ ฯ  
    o ดุจสารเมามันบ้า งาไล่แทงงวงคว้า
อยู่เคล้าคลุกเอา ฯ  
    o ประเล้าโลมอ่อนไท้ แก้วพี่เอยเรียมได้
ยากด้วยเยาวมาลย์ ฯ  
    o เอนดูวานอย่าพร้อง เชิญพระนุชนิ่มน้อง
อดพี่ไว้เอาบุญ ก่อนเทิญ ฯ

โคลง ๔
    o พระคุณพระพี่พ้น คณนา
พระเอนดูนุชรา ท่านไท้
เผือข้าไป่เดียงสา สักหยาด พระเอย
พระค่อยถนอมน้องไว้ เพื่อนท้าวใจบุญ ฯ
    o บเปนใดเจ้าพี่ อย่าแคลน
รักแม่สุดดินแดน กว่าฟ้า
เรียมสงวนพระนุชแสน สงวนยิ่ง ตัวนา
ยามหนึ่งบเห็นหน้า อ่อนท้าวเรียมตาย ฯ
    o บมลายสมรเร่งเร้ง ฤทธิรงค์
สองอ่อนระทวยองค์ ละห้อย
ความรักดุจทิพยสรง โสรจชื่น
บัดชื่นบัดเศร้าสร้อย สร่างสร้อยสรดใส ฯ
    o สะเทือนฟ้าฟื้นลั่น สรวงสวรรค์
พื้นแผ่นดินแดยรร หย่อนไส้
สาครคลื่นอึงอรร- ณพเฟื่อง ฟองนา
แลทั่วทิศไม้ไหล้ โยกเยื้องอัศจรรย์ ฯ
    o ขุนสีห์คลึงคู่เคล้า สาวสีห์
สารแนบนางคชลี ลาสเหล้น
ทรายทองย่องยงกรี- ฑาชื่น ชมนา
กะต่ายกะแตเต้น ตอบเต้าสมสมร ฯ
    o ทินกรกรก่ายเกี้ยว เมียงบัว
บัวบ่บานหุบกลัว ภู่ย้ำ
ภุมรีภมรมัว เมาซราบ บัวนา
ซอนนอกในกลีบกล้ำ กลิ่นกลัวเกสร ฯ
    o บคลาไคลน้อยหนึ่ง ฤๅหยุด อยู่นา
ยังใคร่ปองประติยุทธ์ ไป่ม้วย
ปรานีดอกบัวบุษป์ บชื่น ชมนา
หุบอยู่บบานด้วย ดอกสร้อยสัตบรรณ ฯ

 

อาลัยลา พระเพื่อนพระแพงกลับวัง

     คล้อยค่ำอาวรณ์ร่ำลา
     พระเพื่อนพระแพง และพระลอต่างพรรณาถึงความยากลำบากมากหลายกว่าจะได้มาสู่ มาสมเสพ

โคลง ๒
    o ตวันเจียนจิ่มฟ้า สองพี่เลี้ยงทูลอ้า
จะค่ำแล้วพระเอย ฯ  
    o พระทองเผยม่านแล้ว เรียกพระพี่เลี้ยงแก้ว
ทั้งสี่เข้าไปใน ฯ  
    o ริสุดใจจึ่งลี้ ซ่อนเงื่อนกลนี่นี้
อย่าให้เห็นกล ฯ  
    o ไหว้บัดดลท่านไท้ รับราชเสาวนีไว้
กึ่งเกล้าทูลทรง ฯ  
    o เชิญพระสรงสว่างร้อน เสด็จอ่างทองเดียวซ้อน
อาบด้วยสองศรี ฯ  
    o บุษบาบีเสียดสร้อย จรดฤดีเหล้นน้อย
หนึ่งได้แรงองค์ ฯ  
    o จากสรงเสด็จแท่นแก้ว แต่งแง่งามเสร็จแล้ว
แนบเนื้ออิงอร ฯ  
    o พี่เลี้ยงกรลูบเกล้า ยกเครื่องเสวยเทียบเข้า
แต่งตั้งเตรียมถวาย ฯ  
    o สองสายสมรอ่อนไหว้ เตือนบพิตรเชิญไท้
ธิราชเจ้ากูเสวย ฯ  
    o ชูคางเชยหน้าสร้วย เชิญอ่อนท้าวเสวยด้วย
พี่ร้าทั้งสอง ฯ  
    o ของเสวยสวรรค์ไป่เพี้ยง เพราะพระนุชเนื้อเกลี้ยง
แนบเนื้อเรียมเสวย ฯ  
    o ทรามรักเอยปากป้อน รสยิ่งรสฟ้าข้อน
สวาทข้อนสงสาร ฯ  
    o เสวยสำราญเสร็จแล้ว สองพระพี่เลี้ยงแก้ว
นบท้าวทูลเตือน ฯ  
    o ตวันจะเลื่อนลับฟ้า จอมราชเจ้าอย่าช้า
อ่อนเอ้ยยามควร ฯ  



โคลง ๔
    o พระอวรบใคร่แคล้ว คลาเรียม
เรียมราชพิศสองเสงี่ยม ละห้อย
สามกษัตริย์เดือดแดเกรียม กรมสวาท แลนา
หน้าแนบหน้าค้อยค้อย คล่าวน้ำตาไหล ฯ
    o เอนดูสองอ่อนท้าว ทรามรัก ท่านนา
ก้มกราบลงกับตัก ท่านไท้
น้ำตาโสรจสรงพักตร์ แถวดั่ง ลงนา
ไห้บ่รู้กี่ไห้ สอื้นอาดูร ฯ
    o อ้าพระปิ่นเกล้าแผ่น ธรณินทร์
แต่แรกเรียมฟังยิน ข่าวไท้
จักกินบ่เปนกิน ครวญใคร่ พระนา
นอนบ่เปนนอนไข้ สวาทถ้าฟังสาร ฯ
    o บุญบลทุกเทพย์เจ้า จอมผา
ทั้งเทพย์พฤกษาสิง หมู่ไม้
ขอพระช่วยราชา เชิญสู่ สมนา
ลุลาภแล้วจักไหว้ ปู่เจ้าทุกสถาน ฯ
    o เงินทองกองโกฏิแก้ว ทูลถวาย
สารสอดงาทองควาย เผือกผู้
บุญบลร่นร้องขวาย ขวนรอด มานา
แม้บ่สมท้าวชู้ อย่าแล้มีผัว ฯ
    o จึ่งพระเสด็จเต้าแขก ทำขวัญ
รักไป่ทันถึงวัน ด่วนร้าง
ดังฤๅจะจากฉัน ใดดั่ง นี้นา
กรกอดองค์เจ้าช้าง ร่ำไห้หิวโหย ฯ
    o ระทดด้วยนุชน้อง ระทวยองค์ ท่านนา
ซรอนพระพักตร์ซบลง สอื้น
เหนือหลังสมบูรณ์บง- กชมาศ กูเอย
มิใคร่เงยหน้าขึ้น จากเจ้าจอมสมร ฯ
    o เรียมสุขเสวยสุขเพี้ยง อมรินทร์ อ่อนเอย
ครั้นแรกเรียมฟังยิน ข่าวน้อง
บินลุพี่จักบิน มาสู่ นุชนา
มาบ่ได้ข่ายข้อง สวาทเพี้ยงเขาขัง ฯ
    o เมืองกว้างช้างม้าสู้ ละเสีย อ่อนเอย
เสียแม่เสียเมียมา สู่น้อง
เสียสนมดุจดวงพเยีย งามแง่ งามนา
มาแต่ตัวเข้าข้อง ข่ายท้าวทั้งสอง ฯ
    o พี่พบน้องเพี้ยงแต่ ยามเดียว
คือเชือกผสมสามเกลียว แฝดฝั้น
ดังฤๅจะพลันเหลียว คืนจาก เรียมนา
เจ้าจากเรียมจักกลั้น สวาทกลั้นใจตาย ฯ
    o มิรักแลจึ่งเจ้า จำไป จากนา
แม้ว่ารักฤๅไคล คลาศได้
เอโกเด็ดเดี่ยวไกล มาแต่ ตัวนา
เจ้าจะละเรียมไว้ ก่ำพร้าคนเดียว ฯ
    o ฟังคำจอมราชร้อน ฤๅวาย
มาจะตีตนตาย จุ่งแล้ว
พระไฉนว่าราญสาย ใจจาก พระนา
ฤๅใคร่ไกลพระแก้ว กึ่งเส้นเกศา ฯ
    o สองกษัตริย์สนองนาถถ้อย ไปมา
สูริยเรื่อยเรียงเวหา คลาศคล้อย
เขาเตือนราชชายา จักค่ำ พระเอย
ครั้นค่ำไส้ต้องถ้อย ใหญ่แล้เปนความ ฯ

โคลง ๒
    o ไหว้สามกษัตริย์ใช่ช้า จากแต่บัดเดี๋ยวอ้า
ค่ำไส้คืนสม เล่านา ฯ
    o พระตนกลมปิ่นเกล้า ช่วยว่าให้น้องเหน้า
ท่านท้าวเสด็จไป หนึ่งรา ฯ
    o โอ้อาไลยค่อยพร้อง เชิญพระนุชนิ่มน้อง
อ่อนผ้ายลีลา ก่อนเทอญ ฯ
    o สองธิดากราบไหว้ ชูพระพักตร์น้องไท้
จูบท้าวทั้งสอง สั่งนา ฯ
    o พักตราหมองสวาทไหม้ ไหว้บาทละห้อยไห้
ค่อยผ้ายลีลา ฯ  
    o เหลียวหลังมาคะค้อย น่าเอนดูน้องน้อย
สั่งท้าวสนองสาร ฯ  
    o อย่านานนักอยู่เกล้า เชิญบพิตรพระเจ้า
เร่งผ้ายหาเผือ ฯ  
    o เรียมเจ็บเหลือที่พร้อง จักใคร่ไปด้วยน้อง
จากน้องเสมอตาย ฯ  


หน้าแรก  หน้าก่อนหน้า (7) หน้าถัดไป